## DOS XE 1.0

Wśród systemów dyskowych na nasz komputer, prym niewiątpliwie wiedzie Sparta, oraz MyDOS. Mało kto jednak wie, że swego czasu czasu i Atari wypuściło całkiem dobry DOS. Dlanczego jednak nie zdobył on popularności?

DOS XE (zwany dalej DXE) powstał wroku 1988 i był rozpowszechniany wraz ze stscją XF551. System ten jest bodajże jedynym, z którym XF-ka pracuje nie sprawiając kłopotów. Stacja XF znana jest bowiem z tego, iż nie umie rozpoznać gęstości Double, jeśli uprzednio pracowała w Single lub Medium. Sprawia to wiele problemów w pracy z nią, jednak nie podczas użytkowania DXE, gdyż tego typu kłopoty po prostu nie występują. I tu nasuwa się bardzo ważny wniosek, bo jeśli DXE potrafi sprawnie kierować XF-ką, a inno DOS'y nie, to czy na pewno całą winę wtym przypadku można zgonić na stację?

Przejdźmy jednak do tematu, czyli opisania samego DXE. DXE jest jednym bardziej udanych systemów. Posiada wiele funkcji, pozwala na zakładanie podkatalogów, a obsługa nie powinna sprawiać kłopotów nawet najbardziej zielonym użytkownikom. Niestety, DXE stosuje swój własny sposób zarządzania plikami, stąd nie jest "kompatybilny" z resztą DOS'ów, jednak po części jest na to rada, ale o tym za chwilę. DXE obsługuje wszystkie popularne gęstości, tzn. pojedynczą, średnią, podwójną i podwójną dwustronną. W DXE mają one jednak trochę odmienne nazwy:

- AT810 - czyli Single, 40 ścieżek o 18 sektorach po 128 bajtów, 90kB,
- AT1050 - Medium (zwany czasem Dual lub Enhanced), 40 ścieżek o 26 sektorach po 128 bajtów, 130kB,
- SSDD - Double, 40 ścieżek o 18 sektorach,każdy po 256 bajtów, 180 kB,
- XF551 - Double dwustronny, 80 ścieżek (po 40 na stronę), o 18 sektorach po 256 bajtów, 360kB.

Jak widać nazwy formatów zostały nadane na podstawie stacji produkowanych przez Atari i uzyskiwanych przez nie możliwości. Oczywiście realna pojemność dyskietki, podana przy każdym rodzaju formatu, jest tyIko umowna. W rzeczywistości na ogół jest trochę mniejsza.

Zwróćmy trochę uwagi na obsługę. Po wczytaniu,ukazuje nam się menu, z którego możemy wybrać (od góry): operacje na plikach, funkcje związane z językiem maszynowym oraz specjalne funkcje DOS'u, Opcjonalnie istnieje możliwość przejścia do Basica lub cartridge'a. Wszystkie funkcje w DXE wybieramy wpisując jej pierwszą literę, oraz zatwierdzając przez `Return`.

Po wybraniu FILE ACCESS MENU, czyli operacje plikowe, ukazuje nam się kolejne menu. Są tu wszystkie podstawowe funkcje, takie jak: directory, zabazpieczanie, odbezpieczanie, kasowanie, zmiana nazwy, przeglądanie zawartości plików, zmiana podkatalogu, tworzenie nowych podkatalogów i ich kasowanie, kopiowanie plików, dołączanie do już istniejących, oraz formatowanie dyskietki. Na uwagę zasługuje sposób przedstawiania przez DXE zawartości dysku. Obok nazwy pliku, znajdziemy tu także informacje o jego długości (w bajtach), datę powstania i datę ostatniej operacji wykonanej na nim. Ilość miejsca wolnego na dyskietce przedstawiona jest w kilobajtach, z tym, że kilobajt w tym przypadku oznacza liczbę 1000 bajtów, a nie 1024.

Druga z omawianych opcji to MACHINE LANGUAGE ACCESS MENU. Znajduje się tu również funkcja directory i zmiana podkatalogu, a oprócz tego funkcja Run a Binary File, która zaraz po wczytaniu programu go uruchamia. Można również wczytać program bez jego uruchomienia. Za pomocą funkcji Save Memory możemy zapisać dowolny fragment pamięci do postaci binarnej. Za pomocą następnej funkcji możewy dodać fragment pamięci do już istniejącego pliku. Dzięki Display Memory możemy obejrzeć fragment pamięci komputera. Change Memory - jak sama nazwa wskazuje - pozwala nam na zmienianie zawartości komórek pamięci. Ostatnia w tym podmenu opcja uruchamia program maszynowy znajdujący się już w pamięci, pod wskazanym wcześniej adresem (adres możemy wpisać w postaci szesnastkowej lub dziesiętnej poprzedzonej znakiem krzyżyka `#`).

Trzecie - SYSTEM FUNCTION MENU - zawiera - podobnie, jak poprzednie - funkcję directory i zmiany podkatalogu. Poniżej istnieje opcja, dzięki której możemy wczytać i uruchomić plik typu BATCH. Set Current Date to nic innego, jak ustalanie nowej daty (dzień-miesiąc-rok). Jest tu również funkcja formatowania i kopiowania całej dyslietki. Wybór Create DOSXE.SYS File spowoduje zapisanie ustaleń dokonanych przy pomocy programu `SETUP.COM` (program ten wczytać należy funkcją Run Binary File). Allow DOS 2.x Access - wybranie tej funkcji spowoduje wczytanie programu `DOS2.SYS`. Możemy teraz korzystać z programów zapisanych w formacie DOS'u 2.0/2.5. Wczytujemy je podobnie, jak zwykłe programy, z tą różnicą, że jako urządzenie podajemy `A:`. W ten sposób można łatwo przekształcić program do zjadliwej dla DXE formy. Wystarczy wybrać opcję kopiowania plików, załadować wybrany plik z urządzenia `A:`, a zapisać na urządzenie `D:`, czyli na dyskietce z DXE. Z doświadczenia jednak wiem, że nie wszystkie programy po takiej czynności będą działały, ale warto spróbować.

Tak przedstawiają się wszystkie funkcje DXE. Omówiłem oczywiście je tylko pokrótce, gdyż nawet minimalna znajomość języka angielskiego nie pozwala nam się pogubić. Warto również dodać, że wydawanie rozkazów DOS'owi można jeszcze skrócić. Np. jeżeli chcemy załadować do pamięci program PRO.COM, w głównym.menu wystarczy wpisać:

    	M L PRG.COM

Jak widać na przykładzie, wpisujemy pierwsze Iitery interesujących nas opcji, a spacja w tym przypadku zastępuje `Return`.

Dodam jeszcze, że na dyskietce systemowej znajduje się program `COPY3_XE.COM`. Jest to konwerter, który przekształca pliki z formatu DOS'u 3.0 na format DOS'u XE.

Jeśli ktoś miałby jakiekolwiek zapytania odnośnie DXE, nieoh pisze na mój adres.

Mitchel

Pobierz DOS XE (24kB)